N. 7 Juliol 2000

Butlletí Informatiu

Comissió d´Infecció Hospitalària, Profilaxis i Política Antibiótica

Hospital Universitari Son Dureta

Coordinador del butlletí:

Dr Jaume Sauleda

Edició intranet:

Dr Pascual Lozano, Dr Francesc Puigventós

Comissió d´Infeccions

Dra Ana Salas (Unitat Malalties infeccioses de Medicina Interna)

Dra Olga Hidalgo (Medicina Preventiva)

Dr. Ricard Jordà (Cures Intensives)

Dr. Pascual Lozano (Cirurgia Vascular)

Dª Mariona Marrugat ( Medicina Preventiva)

Dr. Francesc Puigventós (Farmàcia)

Dr. Jordi Reina (Microbiologia)

Dr. Jaume Sauleda (Pneumologia)

Dr. Albert Pagan (Cirugia General i Digestiva)

Dr. JCarlos de Carlos (Pediatria)

Dr. Antoni Alomar (Ginecologia)

Dr. Ginés Martínez (Direcció Médica)

Q INFECCIONES DEL TRACTO URINARIO EN EL ADULTO: Protocolo de tratamiento

Patrones locales de sensibilidad microbiana

Alternativas a valorar en base a datos locales de sensibilidad

Protocolo de tratamiento empírico inicial:

Cistitis

Pielonefritis

Prostatitis

Coste comparado por curso de tratamiento

Q COMISION DE INFECCIONES: Resumen de actividad año 1999

 

Q EFAVIRENZ: Informe de evaluación

 

 

 

 

 


INFECCIONES DEL TRACTO URINARIO EN EL ADULTO:

Protocolo de tratamiento

Francesc Puigventós, Ana Salas, Pedro Alomar, Nuria Borrell, Ricard Jordà . (Servicio de Farmacia, Unidad de Enfermedades Infecciosas del Servicio de Medicina Interna, Servicio de Microbiología, Servicio de Medicina Intensiva)

Aprobado por la Comisión de Infecciones en Junio 2.000

Introducción

La terapia empírica de las ITUs debe basarse en

Infección urinaria: Patrones locales de sensibilidad

(Servicio de Microbiología del HUSD)

En el Laboratorio de Microbiología del Hospital Son Dureta se realizan los urinocultivos de las muestras cursadas tanto por el hospital como por los médicos de atención primaria del área de Mallorca.

Ello ha permitido disponer de datos de resistencias locales a los antibióticos más usuales, en base la información acumulada en el sistema informático del servicio de microbiología.

Las % de resistencias se han obtenido de cepas procedentes de las 7.906 muestras cursadas durante el año 1999.

De ellas 1.804 proceden del peticiones que se han cursado desde los servicios del hospital (urgencias , pacientes ingresados); y por ello los gérmenes pueden ser tanto de origen nosocomial, como de origen extrahospitalario.

6102 muestras proceden de atención primaria y por tanto nos permiten conocer el grado de resistencias de los gérmenes de origen extrahospìtalario que circulan en nuestra comunidad.

Las resistencias de E. coli a Ciprofloxacino, Norfloxacino, Nalidíxico, Pipemídico, Fosfomicina y Nitrofurantoina corresponden al periodo 1-7-97 a 30-6-98, con 2189 peticiones cursadas desde el hospital y 604 desde atención primaria.

En conjunto, esta información es de gran valor, ya que es muy dificil que otros hospitales puedan disponer de datos representativos de un área sanitaria y elaborar recomendaciones de tratamiento teniendo en cuenta dichas sensibilidades.

GERMENES PREVALENTES

Los gérmenes habitualmente presentes en las infecciones del tracto urinario, son las enterobacteriáceas.

El germen más prevalente es E. Coli. Según la bibliografía E. coli suele presentarse en 80-90 % de infecciones comunitarias, aunque en ancianos la prevalencia de E coli es menor , del orden del 50 % (Herrera J 1999) y también es menor la proporción (40-60%) en infecciones urinarias de origen nosocomial ( Fernández ML 1992, Gudín J et al 1998)

Suelen ser habituales pero menos frecuentes Proteus y Klebsiella. Proteus es más frecuente en pacientes con sonda vesical permanente o tienen litiasis coraliforme (Mensa-Gatell ed 2000, Daza RM 1998). También pueden estar presentes el enterococo (ancianos,sonda vesical permanente, tratamiento antibiótico previo) . Menos habitual es la presencia de S. saprophíticus, Pseudomonas y otros gérmenes como levaduras etc.

Los datos locales (ver tabla 1) muestran una prevalencia de gérmenes similar, con tasas de aislamiento de E. Coli del orden del 50 %, y menos frecuencia del resto de gérmenes, aunque Enterococo aparece también en bastantes ocasiones (12,4 %) .

Tabla 1. Frecuencia gérmenes aislados en urinocultivos 1994 - 1995 - 1999. Laboratorio Microbiología HUSD

1994 (6 meses)

1995 (6 meses)

Año 1999 (12 meses)

 

2374 muestras

1476 muestras

1804* muestras de hospital

6102** muestras de atención primaria

E. coli

60,7 %

68,1 %

48,7 %

54 %

Proteus mirabilis

9,2 %

7,2 %

5,8 %

6,4 %

Klebsiella pneumoniae

3,6 %

5,6 %

3 %

4,3%

P. aeruginosa

3,7 %

1,9 %

5,8 %

2,4 %

Enterococcus faecalis

9,1 %

5,9 %

12,4%

12,4 %

Resto

13,7 %

11,3 %

24,3

20,5%

*Cursadas desde el hospital (cepas nosocomiales o comunitarias) **Cursadas desde atención primaria (cepas comunitarias)

RESISTENCIAS A E.COLI

El nivel de resistencias a E. Coli, como germen más prevalente nos orientará sobre la terapia empírica inicial.

Los datos locales de 1999 del HSD muestran (ver tabla 2):

1.Antibióticos con bajo nivel de resistencias: En este sentido Amoxicilina-Clavulánico, Cefalosporinas de 2 ª generación (Ej: Cefuroxima) y de 3 ª generación (Ej: Cefotaxima ) conservan una alta efectividad frente a este germen. Fosfomicina es altamente eficaz (1,1% a 2,3 % de resistencias).

2.Antibióticos o quimioterápicos con nivel moderado de resistencias: Aminoglucósidos (gentamicina , Tobramicina) y Nitrofurantoina

3.Antibióticos con alto nivel de resistencias: Todas las quinolonas de 1ª, 2ª y 3 ª generación: Ej: Pipemídico, Ciprofloxacino, Levofloxacino. También presenta muchas resistencias Cotrimoxazol. Frente a Ampicilina la mayoria de cepas son resistentes (tabla 2).

Tabla 2. Porcentajes de resistencias de E. Coli procedentes de urinocultivos. Comparación de años 1994,1995 y 1999. (Laboratorio de microbiología HUSD)

E. coli

 

1994

1995

1999

 

 

 

Hsd*

Prim**

Ampicilina

52

55

62,6

62,9

Amoxi-Clav

-

3

7,7

3,1

Cefazolina

-

-

19,8

-

Cefalotina

34

30

30,4

-

Cefuroxima

1

1

4,6

3,3

Cefuroxima axe

 

 

3,7

3,7

Cefotaxima

0

-

1,7

0,6

Ceftazidima

-

0,1

1,5

-

Cefepime

 

 

1,7

-

Cefoxitina

1

0,8

-

-

Gentamicina

7

9,5

15

11

Tobramicina

3

5,5

17

-

Amikacina

0,5

0,2

0,6

1,2

Aztreonam

 

 

3,2

-

Piperacilina

 

 

58,6

-

Piper-Tazo

 

 

11,5

-

Imipenem

-

0

0

-

Cotrimoxazol

-

30

30,5

35,8

Fosfomicina

-

0

2,3***

1,1***

Nitrofurantoina

3

4

3***

2,3***

Pipemidico

-

24

39,4***

29,3***

Nalidíxico

-

-

35,8***

40,4***

Norfloxacina

14

16

28,9***

22,3***

Ciprofloxacina

14

16

28,1***

21,8***

Grepafloxacino

-

-

14,1

27,9

Levofloxacino

-

-

11,4****

24,3****

*HSD: resultados procedentes de petciones cursadas en el hospital. **Prim: resultados procedentes de peticiones procedentes de atención primaria del área de Mallorca y otros centros *** Porcentajes de resitencia periodo 1-7-97 a 30-6-98, sobre 2189 cepas cursadaas desde HSD y 604 cepas cursadas desde Prim **** Porcentajes de resistencia año 1999 sobre 176 cepas cursadas desde hospital y 945 desde Prim

RESISTENCIAS A PROTEUS Y A KLEBSIELLA

Los datos locales (tabla 3) presentan patrones de resistencia similares a E. Coli: Amoxicilina-Clavulánico y Cefuroxima tienen niveles aceptables. También aminoglucósidos.

Los datos disponibles de quinolonas parecen mostrar que el % de resistencias es moderado. Nitrofurantoina no es util.

A cotrimoxazol Proteus suele presentar resistencias del orden del 50 % y a Klebsiella del 30 % (Mensa-Gatell 2000), los datos locales son algo menores 26-32 % para Proteus y 6-12 % a Klebsiella . (Ver tabla 3)

Tabla 3. Porcentajes de resistencia 1999 a Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae y Muestras de urinocultivos. Datos aportados por Laboratorio Microbiología HUSD.

1999

P. mirabilis

K. pneumoniae

HSD

Prim

HSD

Prim

Ampicilina

44,2

44,4

90,7

88,9

Amoxi-Clav

8,7

11,8

3,8

2,7

Cefazolina

-

-

-

-

Cefalotina

-

-

-

-

Cefuroxima

-

-

-

-

Cefur. axet

7,7

6,9

3,8

5,4

Cefotaxima

-

-

-

-

Ceftazidima

-

-

-

-

Cefepime

-

-

-

-

Gentamicina

4,4

6,2

-

1,8

Tobramicina

-

-

-

-

Amikacina

-

-

-

-

Cotrimoxazol

32,7

26

5,7

12,3

Fosfomicina

-

-

-

-

Nitrofurant.

77,9

75,4

36,5

33,3

Pipemidico

-

-

-

-

Norfloxacina

5,1

11

-

-

Ciprofloxacino

-

-

-

-

Grepafloxacin

25

18,2

-

4,5

Levofloxacino

-

3,8

-

2,2

HSD: resultados procedentes de petciones cursadas en el hospital.. Prim: resultados procedentes de peticiones procedentes de atención primaria del área de Mallorca y otros centros.

RESISTENCIAS A PSEUDOMONAS

Como era de esperar aminoglucósidos y Ceftazidima presentan altos niveles de eficacia. También Piperacilina y Piperacilia-tazobactam e Imipenem.

Aztreonam presentan mayores resitencias 11% a 17,5 %, a igual que quinolonas: 5,9-9,9% a ciprofoloxacino. (Tabla 4)

RESISTENCIAS A ENTEROCOCO

Los antibióticos de referencia aceptados como eficaces frente a enterococo son Ampicilina (0,8% a 2,7% de resistencias en nuestro medio), cuyos datos son extrapolables a Amoxicilina y a Amoxicilina-clavulánico. Vancomicina sigue con nivel mínimo de resistencias. (Tabla 4)

Según Mensa-Gatell ed 2000, en caso de cistitis puede emplerarse levofloxacino, (aunque en nuestro medio hay un 13 % de resistencias), cotrimoxazol o nitrofurantoina.

Tabla 4. Porcentajes de resistencia 1999 a Pseudomona aeruginosa y a Enterococcus faecalis coli. Muestras de urinocultivos. Datos aportados por Laboratorio Microbiología HSD.

1999

P. aeruginosa

E. faecalis

HSD

Prim

HSD

Prim

Ampicilina

R

R

 

2,7

0,8

Amoxi-Clav

R

R

 

 

 

Penicilina

R

R

 

21,1

13,4

Cefazolina

R

R

 

R

R

Cefuroxima

R

R

 

R

R

Cefoxitina

R

R

 

R

R

Cefotaxima

R

R

 

R

R

Ceftazidima

8,2

3,1

 

R

R

Gentamicina

5,9

3,5

 

-

-

Tobramicina

3

3

 

-

-

Amikacina

2

0,7

 

-

-

Aztreonam

17,5

11

 

-

-

Piperacilina

10,6

8,8

 

-

-

Piper-Tazo

6,9

-

 

-

-

Eritromicina

-

-

 

50,2

50,3

Imipenem

0

3,8

 

-

-

Tetraciclina

-

-

 

69,1

73,1

Vancomicina

-

-

 

0,9

1,1

Cotrimoxazol

R

R

 

-

-

Norfloxacina

 

 

 

73,5

64,5

Ofloxacina

8,7

6,7

 

-

-

Ciproflox.

9,9

5,8

 

-

-

Grepaflox.

-

-

 

15,7

19,6

Levoflox.

-

-

 

-

13

HSD: resultados procedentes de petciones cursadas en el hospital. . Prim: resultados procedentes de peticiones procedentes de atención primaria del área de Mallorca y otros centros. R: Germeen intrisexcamente RESISTENTE al antibiótico.

STAPHYLOCOCCUS SAPROPHYTICUS.

No disponemos de datos locales. Según Mensa-Gatell ed 2000: puede tratarse con Amoxicilina -clavulanico, una cefalosporina de 1ª gen., cotrimoxazol o nitrofurantoina. La infección urinaria puede tratarse con una fluorquinolona o un aminoglucósido. S. saprophyticus es resistente a cefixima, ceftibuteno y fosfomicina.

 

Tabla 5. E. coli. Porcentajes de resistencias 1998 a antibióticos usados en infecciones urinarias. Datos diferentes hospitales españoles

 

 

E. coli

Nuñez JC

Alvarez J

Pigrau C

Grau S

Mensa J

Alomar P

H.Clinico Univeritario.1998

H La Princesa 1998

H Vall d´Hebron 1997

H del Mar 1995

H. Clinic 1998

H . Son Dureta 1999

Valencia

Madrid

Barcelona

Barcelona

Barcelona

Mallorca

61 cepas urinarias de origen extrahospit,

3400/5 cepas de proc. hospitalaria globales

2014 cepas cursadas en el hospital

Cepas nosocomiales urinarias

cepas de urocultivos

879 cepas de urinocultivos. Peticiones de hospital

3296 cepas de urinocultivos. Proc de atención primaria

Ampicilina

66 %

74

64

-

-

62,6

62,9

Amoxi-Clav

15 %

18

0,7

18

10

7,7

3,1

Cef. de 3 ª gen

0 %

2

-

0

-

1,7

0,6

Cefuroxima

25 %

10

-

20

-

4

3,5

Gentamicina

6 %?

11

-

18

-

15

11

Amikacina

-

0

-

0

-

0,6

1,2

Cotrimoxazol

22 %

43

33,6

48

-

30,5

35,8

Ciprofloxacino

15 %?

19

16,8

19

-

28,1*

21,8*

Levofloxacino

-

-

-

-

-

11,4**

24,3**

* Porcentajes de resitencia periodo 1-7-97 a 30-6-98, sobre 2189 cepas cursadaas desde hospital y 604 cepas cursadas desde atención primaria ** Porcentajes de resistencia año 1999 sobre 176 cepas cursadas desde hospital y 945 desde atención primaria

-Referencias: Grau Set al:. Pharm Wordl Sci 1997 -Alvarez J et al: Sensibilidad antimicrobiana de los aislamientos cínicos en el hospital de La Princesa en los últimos seis años (1993-1998). Internet -Núñez JC et al:. Med Clin (Barc) 1999 -Pigrau C et al: Med Clin (Barc) 1999. -Mensa J et al: Med Clin (Barc) 1999. -Alomar P. Informe servicio microbiología H. Son Dureta

 

Alternativas a valorar en base a datos locales de sensibilidad

En orina suelen presentarse altas concentraciones antibióticas por lo que la respuesta clínica al tratamiento antibiótico suele ser superior a los datos microbiológicos in vitro.

Los datos de sensibilidad y resistencias suelen variar entre regiones, básicamente debido a los patrones de uso antibiótico, por su capacidad de inducir resistencias y posiblemente por el uso de antibióticos a nivel veterinario y ambiental.

Los datos locales permiten establecer las siguientes recomendaciones:

1. Desaconsejados en terapia empírica:

Cotrimoxazol. Este fármaco sigue siendo considerando entre los de elección para el tratamiento empírico de la cistitis simple o pielonefritis en las publicaciones de origen anglosajón (Sanford 1999, Orenstein 1999, Guidelines 1999). En España desde hace años hay un elevado % de resistencias de E.Coli a Cotrimoxazol, entre el 22 y el 48 % (tabla 5). Los datos locales de Hospital Son Dureta sobre un total de 4309 cepas testadas en 1999, dan tasas de resistencia del orden del 34 %. Proteus mirabilis con 489 cepas también presenta altas tasas de resistencia, del orden de 26-33 % En resumen Cotrimoxazol no parece una buena elección para el tratamiento empírico de las ITUs.

Quinolonas:

Pipemidico, Nalidixico. Las quinolonas de 2ª generación presentan tasas altas de resistencias en relación a E. Coli: 35,8-40,4 % para Nalidíxico y 29,3-39,49 % para Pipemídico según datos de 1997-98 de HSD,

Norfloxacino. Las resistencias de E coli sobre 595 cepas cursadas en el hospital es de 27,4 %, y sobre 2172 cepas cursadas desde atención primaria de de 22,3 %

Ciprofloxacino. Las resistencias de E coli sobre 2189 cepas cursadas en el hospital es de 28,1 % y sobre 604 cepas cursadas desde atención primaria del 21,8 % (Año 1997-98). Estos son algo superiores a los de otros centros (tabla 5) pero también han sido descritos, así Daza RM 1998 señala un 50 % de resistencias en mayores de 65 años que tiene recidivas de la infección.

Levofloxacino. Las resistencias de E coli sobre 176 cepas cursadas en el hospital es de 11,4 % y sobre 945 cepas cursadas desde atención primaria del 24,3 %. Dado que este antibiótico no estaba introducida en el hospital en 1999 y su uso a nivel de primaria ha sido escaso, aproximadamente 800 prescripciones en el área de Mallorca en 1999, el elevado % de resistencias tiene relación con la presencia de resistencias cruzadas con el resto de quinolonas.

Por otro lado algunos datos parecen indicar que el uso de quinolonas en Baleares no es superior al de otras regiones españolas. (Ruiz 1998)

2. Indicados en terapia empírica

Amoxicilina-Clavulánico. Aunque en otros centros de nuestro pais hay un alto grado de resistencias de E. Coli (tabla 5), en nuestra área sigue siendo eficaz (3,1%-7,7 % de resistencias). Frente a Proteus y Klebsiella también es eficaz. Frente a enterococo no se dispone de datos pero presumiblemente presenta buena actividad, de forma similar a Ampicilina.

Cefuroxima y cefalosporinas de 2ª generación: Igual que Amoxi-Clavulánico. Nivel de resistencias frente a E coli 3,3 % - 4,6 %. Sin embargo a diferencia de ampicilina y amoxicilina-clavulánico, debe tenerse en cuenta que las cefalosporinas no cubren bien el enteroco.

Cefalosporinas de 3 ª generación orales y parenterales. Buenas alternativas

Fosfomicina. Muy eficaz frente a E. Coli (sólo 1,1-2,3 % de resistencias). Es una buena opción en gestantes.

Nitrofurantoina. Sigue manteniendo utilidad en vias urinarias bajas. La resistencia a E. coli de 6,3-12,5 % y cubre de forma aceptable el enterococo

Aminoglucósidos. Aunque E. Coli tiene cierto grado de resistencia a Genta y Tobramicina (11-17%), posiblemente con los niveles alcanzados en vias urinarias a dosis única diaria, sigue siendo un antibiótico útil. Cubre también otras enterobacteriáceas, bastante bien Pseudomonas (3-6 % de resistencias) . Cubriría Stafilococcus saprophyticus.

Aztreonam, Cubre bien enterobacteriáceas gram negativas, pero frente a Pseudomonas presenta un nivel de resistencias (11%-17,5%) superior a los aminoglucósidos (0,7%-5,9%).

3. Indicados en terapia a germen conocido

Ante cualquier sospecha de infección urinaria deb cursarse urinocultivo y ajustar el tratamiento al resultado del germen identificado y a las sensibilidades antibióticas.

En base al antibiograma son eficaces todos los antibióticos que alcanzan altas concentraciones en orina. Elegir el más indicado en función de riesgo de desarrollar resistencias ( lo más específicos posibles) y en función de costes.

Para vías urinarias altas pueden emplearse Cotrimoxazol, fluorquinolonas con buena difusión en el parénquima renal (Ciprofloxacino, Levofloxacino y otras), betalactámicos: (Ampicilina IV o Amoxicilina para enterococo), Cefalosporinas de primera (Cefalexina, Cefazolina), segunda (Cefuroximna, Cefonicid) o tercera generación (Cefotaxima, Ceftriaxona), y aminoglucósidos.

Para vías urinarias bajas sin afectación del parénquima renal y cuando se conocen que el germen es sensible pueden emplearse según antibiograma: Nitrofurantoina, Pipémidico, Nalídixico, Fosfomicina, Norfloxacina. Si hay riesgo de bacteriemia también pueden emplearse los del apartado anterior ya que dan niveles sistémicos del antibiótico.

Para prostatitis, valorar los antibióticos con mayor experiencia de uso y buena difusión al tejido prostático. Según antibiograma: la primera opción son Fluorquinolonas (Ej: Ciprofloxacino, Levofloxacino). En segunda opción valorar Cotrimoxazol del que tambien hay amplia experiencia de tratamiento. En casos agudos igualmente según antibiograma Cefalosporinas de 3 ª generación; si pseudomonas Ceftazidima, aminoglucósidos. Ampicilina.

 

Protocolo de tratamiento empírico inicial: resumen

 

Previo a iniciar tratamiento empírico debe cursarse urinocultivo y ajustar el tratamiento según resultado del antibiograma. La terapia empírica sin cultivo entraña el riesgo de ineficacia del tratamiento con complicaciones e infecciones severas (prostatitis, etc).

CISTITIS

CISTITIS AGUDA NO COMPLICADA

Tratamiento de elección:

Amoxicilina-clavulánico, 500/125 mg cada 8h 3 días (1)

Cefuroxima oral 500 mg/12h, 3 días (1)

Fosfomicina 3 g dosis única

En caso de alergia a betalactámicos:

Además de Fosfomicina considerar:

Nitrofurantoina 50-100 mg/6h 7-10 días (2)

Ciprofloxacino 250 mg/12h 3 días (1) (3)

Levofloxacino 250 mg/24 h 3 días (1) (3)

 

NOTAS:

1)Para cistitis aguda no complicada la duración del tratamiento es de 3 días, 10 días en caso de riesgo de colonización bacteriana renal

(2)Nitrofurantoina, puede producir neumonitis sobre todo en pacientes ancianos y en tratamientos prolongados.

(3 )E.Coli presenta un grado importante de resistencia a todas las fluorquinolonas: 21,8-28,1 % de resistencias in vitro a Ciprofloxacino (datos locales HUSD 1997-98); 11,4%-24,3% de resistencias a Levofloxacino (datos locales 1999) y de 22,3-28,9 % de resistencias a Norfloxacino (datos locales 1997-98).

 

 

PIELONEFRITIS

ver notas en pág siguiente

Pielonefritis aguda no complicada sin criterios de ingreso

Tratamiento de elección:

Amoxicilina Clavulánico oral, 500/125 mg cada 8h 10-14 días

Cefuroxima oral 500 mg/12h, 10-14 días (4)

Cefalosporina 2ª o 3ª generación via im:

Cefonicid 1 g/dia im, primeros días (4)(5)

Ceftriaxona 1g/dia im, primeros días (4)(5)

Aminoglucósido vía im:

Gentamicina 1,5-3mg/Kg una dosis al dia, primeros días (5)

Tobramicina 1,5-3mg/Kg una dosis al día, primeros días (5)

En caso de alergia a betalactámicos:

Además de aminoglucósidos considerar:

Ciprofloxacino 500 mg/12h 7-10 días (3)(5)

Levofloxacino 250 mg/24h 7-10 días (3) (5)

Pielonefritis aguda no complicada con criterios de ingreso

Tratamiento de elección:

Cefalosporinas de 3 ª gen:

Ceftriaxona IV 1 g/24 h, primeros días (4)(5)

Cefotaxima IV 1-2g/8h primeros días (4)(5)

Aminoglucósido IV:

Gentamicina una al dia 1,5-3 mg/Kg primeros días (5)

Tobramicina una al día 1,5-3 mg/Kg primeros días (5)

En caso riesgo de infección por gémenes multirresistentes (4) y/o inestabilidad hemodinámica:

Ceftazidima + Ampicilina o Piperacilina-Tazobactam o Imipenem. En estos casos valorar añadir aminoglucósido

En caso de alergia a betalactámicos

Además de aminoglucósidos considerar: Ciprofloxacino 500 mg/12h o Levofloxacino 250 mg-500 mg/24h 7-10 días (3)

PROSTATITIS AGUDA

Prostatitis en fase aguda sin criterios de ingreso

Ciprofloxacino 500 mg/12h oral 14 días (3)(7)(8)

Cotrimoxazol 160mg/800 mg cada 12h oral 14 días (7)

Prostatitis en fase aguda con criterios de ingreso y sin signos adicionales de infección sistémica

Ciprofloxacino 500 mg/12h oral o 400mg/12h iv 14 días (3)(7)(8)

Prostatitis en fase aguda con criterios de ingreso y signos adicionales de infección sistémica, bacteriemia, shock séptico, etc.

Cefalosporina de 3ª generación :Ceftriaxona 1 g/24h (9). Valorar asociar aminoglucósido.

Aminoglucosido + Ampicilina (10) 1g/6h

Si es secundaria a sonda vesical:

Ceftazidima +Ampicilina (9) o Piperacilina-Tazobactam (9) o Imipenem (9)

En caso de alergia a betalactámicos

Además de aminoglucósidos considerar: Ciprofloxacino 500 mg/12h (3)

NOTAS:.

(3 )E.Coli presenta un grado importante de resistencia a todas las fluorquinolonas: 21,8-28,1 % de resistencias in vitro a Ciprofloxacino (datos locales HUSD 1997-98); 11,4%-24,3% de resistencias a Levofloxacino (datos locales 1999) y de 22,3-28,9 % de resistencias a Norfloxacino (datos locales 1997-98).

(4)Tener en cuenta que enterococo es resistente a cefalosporinas. El riesgo de infección por enterococo es mayor en ancianos, pacientes con sonda vesical permanente, o pacientes con litiasis coraliforme. Ajustar tratamiento según antibiograma.

(5)Para pielonefritis 10 días de tratamiento (Mensa-Gatell ed 2000), según expertos del C. de infecciones se recomienda seguir trataminro hasta 14 días, sobre todo en casos graves y en pacientes ingresados . Después de los primeros días puede pasarse a la vía oral, con agente que cubra el germen aislado y antibiograma

(6) Sondaje vesical permanente, manipulaciones urológicas recientes, infección adquirida en el hospital, y tratamiento antibiótico previo

(7) Algunos autores recomiendan 3 -4 semanas de tratamiento (Ver Sanford ed 2000)

(8) Para prostatitis con Levofloxacino existe muy poca experiencia de uso y sin ensayos clínicos publicados. El grado de resistencias de Levofloxacino y Ciprofloxacino es similar, sólo emplear Levofloxacino en prostatitis con resultados antibiograma.

(9) Tratamiento empírico inicial (máximo 10 días), pasada la inflamación estos antibióticos difunden mal al tejido prostático. En función del resultado del cultivo y antibiograma cambiar a un antinbiótico con buen difusión prostática: fluorquinolona oral (Ciprofloxacino, Levofloxacino) o Cotrimoxazol. Mantener el tratamiento oral hasta completar 1 mes de tratamiento (Mensa Gatell ed 2000)

(10) Si no riesgo enterococo puede prescindirse de ampicilina. Si alergia a betalactámicos Vancomicina

 

Observaciones pacientes sondados.

Infecciones de la cateterización uretral. El catéter vesical provoca bacteiuria a un ritmo aproximado del 5 % al día mientras está introducido. En el anciano una simple introducción de catéter puede causar bacteriuria en el 20 % de los casos. La duración del sondaje es el factor más importante para la aparición de bacteriuria , a los 30 días de cateterización prácticamente el 100% de los pacientes son bacteriúricos. La bacteriuria es de 2 a 4 veces más frecuente en mujeres, pero los varones generan más veces bacteriemia. (Herrera J 1999).

Bacteriuria asintomática. Los estudios realizados no apoyan el tratamieento de la bacteriuria asintomática de los pacientes cateterizados (Herrera J 1999), ya que los antibióticos no erradican la bacteriuria, no reducen las complicaciones y pueden seleccionar patógenos resistentes. Solo está justificado tratar la bacteriuria asintomática en pacientes sondados cuando: -van a someterse a cirugía urológica; -pacientes con valvulopatía por el riesgo de endocarditis; -historia de obstrucciones de repetición causadas por bacterias ureolíticas; -bacteriuria asintomática por Serratia marcescens por su alta incidencia de sepsis; -pacientes de reisgo(inmunodeprimidos)

Bacteriuria sintomática. Debe tratarse con agentes de espectro amplio, basado en urocultivo, durante un periodo de 5 a 14 días. El tratamiento empírico en infecciones leves o moderadas: por vía oral: cefalosporinas de 2 ª gen, Amoxicilina-clavulánico. En base a cultivos también son útiles quinolonas y cotrimoxazol. En pacientes seriamente enfermos debe usarse via parenteral, ceftazidima, ampicilina + aminoglucósidos

 

Referencias:

Alomar P. Informe servicio microbiología H. Son Dureta

Alvarez J et al: Sensibilidad antimicrobiana de los aislamientos cínicos en el hospital de La Princesa en los últimos seis años (1993-1998). Internet

Anonimo: The choice of antibacterial drugs. Med Letter Drugs Therap 1999, 41, 1064:95-104

Anon. Fosfomycin for urinary tract infections. Med Letter Drug Ther, 1997, 1005:66-68

BNF British National Formulary 39 ed 2000

Daza RM : Resistencia bacteriana a antimicrobianos, su importanci en la toma de decisiones en la práctica diaria. Inf Ter Sist Nac Salud, 1998; 22,3: 57-67

Fernández ML. Infección urinaria nosocomial. en J J Picazo: Infeccion nosocomial Doyma ed 1992

Grau Set al: Management of urinary tract infections: a comprehensive review. Pharm Wordl Sci 1997, 19,5:236-245

Gudín J et al: Infección urinaria en pacientes graves. en Medicina Crítica Práctica. CLeon . Semicyuc, EdikaMed 1998

Herrera J: La infección urinaria en el anciano. Enferm Infecc Microbiol Clin, 1999, 17,10: 521-526

Lipsky B A:Prostatitis and urinary tract infection in men: what´s new; what´s true? Am J Med 1999; 106: 327-334

Mensa J, Gatell JM et a: Guia de Terapéutica Antimicrobiana 10 ed, 2000

Mensa J et al: Consideraciones sobre el tratamiento de la pielonefritis aguda no complicada en la comunidad. Med Clin (Barc) 1999. 112,14:559

Núñez JC et al: Tratamiento de las infecciones urinarias en pacientes con factores de riesgo. Med Clin (Barc) 1999. 113, 8: 319.

Orenstein R et al: Urinary Tract infections in adults. American Family Physician, 1999, 59,5:1225-34

Pigrau C et al: Consideraciones sobre el tratamiento de la pielonefritis aguda no complicada en la comunidad. Med Clin (Barc) 1999 112,14: 558

Preston SL et al: Empiric treatment of uncomplicated urinary tract infections. Annals Pharmacother, 1998, 23,11: 1231-34

Rodriguez C et al: Política de antibióticos en atención primaria. La experiencia práctica en un área sanitaria. Aten Primaria 1998, 21:315-320

Ruiz M et al: Consumo de quinolonas en el medio extrahospitalario en España. Boletin Epidemiológico Semanal 1998, 6, 28:265-272

The Sanford: Guide to antimicrobial therapy , 30 ed, 2000

Stamm WE et al: Management of urinary tract infections in adults. New Eng J Med 1993; 329, 19: 1328-34

Warren W et al: Guidelines for antimicrobial treatment of uncomplicated acute bacterial cystitis and acute pyelonephritis in women. Clinical Infectious Diseases. 1999; 29: 745-58

 

 

 

Coste comparado por curso de tratamiento

 

Hospital*

Primaria**

Cistitis aguda no complicada

Amoxicilina-clavulánico OR 500/125 mg cada 8h 3 días

Cefuroxima OR 500 mg/12h 3 días

Fosfomicina OR 3 g dosis única

Nitrofurantoina OR 100 mg/6h 7 días

Ciprofloxacino OR 250 mg/12h 3 días

Levofloxacino OR250 mg/24h 3 días

477 ptas

1290 ptas

234 ptas

224 ptas

114 ptas

678 ptas

837 ptas

2232 ptas

854 ptas

588 ptas

966 ptas

1094 ptas

Pielonefritis aguda no complicada sin criterios de ingreso

Amoxicilina-clavulanico OR 500/125 mg cada 8h 10 días

Cefuroxima OR 500 mg/12h 10 días

Ciprofloxacino OR 500 mg/12h 10 días

Levofloxacino OR 250 mg/24h 10 días

Cefonicid 1 g/ día IM, primeros días

Ceftriaxona 1 g/ día IM, primeros días

Gentamicina 1.5-3 mg/Kg una dosis al día, primeros días

Tobramicina 1.5-3mg/Kg una dosis al día, primeros días

1590 ptas

4300 ptas

760 ptas

2260 ptas

750 ptas/día

1375 ptas/día

90-186 ptas/día

150-300 ptas/día

2790 ptas

7440 ptas

6414 ptas

3469 ptas

1344 ptas/día

2280 ptas/día

600-1200 ptas/día

378-750 ptas/día

Pielonefritis aguda no complicada con criterios de ingreso

Ceftriaxona IV 1 g/día, primeros días

Cefotaxima IV 1-2 g/8h, primeros días

Gentamicina 1.5-3 mg/Kg una dosis al día, primeros días

Tobramicina 1.5-3mg/Kg una dosis al día, primeros días

Ciprofloxacino OR 500 mg/12h 10 días o

Levofloxacino OR 250-500 mg/24h 10 días

881 ptas/día

1890-3780 ptas/día

90-186 ptas/día

150-300 ptas/día

760 ptas

2260-4520 ptas

--

--

--

--

--

--

Prostatitis en fase aguda sin criterios de ingreso

Ciprofloxacino OR 500 mg/12h 14 días

Cotrimoxazol 160/800 mg OR cada 12h 14 días

1064 ptas

504 ptas

8980 ptas

832 ptas

Prostatitis en fase aguda con criterios de ingreso y sin signos de infección sistémica

Ciprofloxacino OR 500 mg/12h 14 días

Ciprofloxacino IV 400 mg/12h (pasar a vía oral cuando sea posible)

1064 ptas

1742 ptas/día

--

--

Prostatitis en fase aguda con criterios de ingreso y signos de infección sistémica

Ceftriaxona 1 g/24h IV

Aminoglucosido + Ampicilina 1g/6h IV.

Ciprofloxacino OR 500 mg/12h

881 ptas/día

378 ptas/día

76 ptas/día

--

--

--

*Precio coste para el hospital.

**Precio Venta Público del genérico o especialidad. 

 

COMISION DE INFECCIONES:

Resumen de actividad año 1999

Dra Ana Salas (Unidad de E. Infecciosas del Servicio de Medicina Interna)

 

NUMERO DE REUNIONES : 7

DOCUMENTOS

 

  1. "GUIA HOSPITALARIA PARA LA PREVENCION DE LA INFECCION Y PROFILAXIS ANTIBIOTICA".

Incluye:

  1. "GUIA DE PROFILAXIS ANTIBIOTICA EN CIRUGIA".

Incluye:

  1. PROTOCOLO DE TRATAMIENTO DE NEUMONIAS
  2. BOLETIN DE LA COMISION.

ESTUDIO DE INCLUSION DE FARMACOS EN EL HOSPITAL

. LEVOFLOXACINO

. EFAVIRENZ.

. GANCICLOVIR ORAL.

. QUININA INYECTABLE.

. CLARITROMICINA I.V.

REEVALUACION DE INDICACIONES DE FARMACOS

. INMUNOGLOBULINA ESPECIFICA ANTI- CMV.

OTRAS ACTIVIDADES

RECOMENDACIONES ESPECIFICAS SOBRE EL USO DE "MUPIROCINA" Y "POVIDONA IODADA".

ASESORIA A LA GERENCIA EN:

RECOMENDACIONES ESPECIFICAS PARA EL TRANSPORTE DE MUESTRAS BIOLÓGICAS DENTRO Y FUERA DEL HOSPITAL.

CREACION DE LA PAGINA INTRANET DE LA COMISION

 

 

EFAVIRENZ

lnforme de evaluación

Dra Ana Salas (Unidad de E. Infecciosas del Servicio de Medicina Interna)

EFAVIRENZ (DMP-266, Nombre comercial SUSTIVA) Es un inhibidor no nucleósido de la transcriptasa inversa del HIV-1 con potente actividad antirretroviral utilizado en combinación con otros fármacos.

Mecanismo de acción: Inhibe la transcriptasa inversa, no es activo frente al HIV-2H. No se conoce su acción frente otros virus. No precisa transformación intracelular . La inhibición de la transcriptasa inversa produce interrupción de la replicación viral. Se desarrolla resistencia al fármaco en pocas semanas cuando se administra como monoterapia, a través de la aparición de mutaciones ( K103N) que producen aumento de la IC 90. Es el mas activo de los NNRTI (Nevirapina, Delavirdina). Es teratógeno en animales (microftalmía y anencefalia ) por lo que está contraindicado en mujeres embarazadas. Farmacocinética :Activo por vía oral. Biodisponibilidad del 66%. Pico tras 3-5 h después de la dosis y vida media de 40-55 h. lo que permite una dosificación cada 24 horas. No hay diferencias entre administrar el fármaco en ayunas o con alimentos en cuanto a su absorción y no se altera la absorción si se toman antiácidos o agentes antiulcerosos ( es decir, se puede administrar junto a DDI). Se une a proteinas un 99,5 %. Penetración al LCR 0,69 de los niveles plasmáticos. Metabolismo vía Citocromo P450, predominantemente yp3a4 y 2b6. Induce las enzimas implicadas en su propio metabolismo, alcanzándose el estado de equilibrio en 2 semanas.

ESTUDIOS CLINICOS CON EFAVIRENZ

Estudio 006. Compara AZT/3TC/EFV versus INDINAVIR/EFV versus AZT/¡3TC/INDINAVIR en 1266 pacientes naivee con CD 345 y CV 4,77 log, los resultados virológicos e inmunológicos fueron similares a las 48 semanas con menor interrupción del tratamiento por efectos adversos en la rama EFV.

Estudio 020. Pacientes previamente tratados con INDI + placebo versus INDI+EFV más nuevos na´logos de nucleótidos. A las 24 semanas mejor resultado del grupo que contiene EFV en cuanto a negativización de la CV, no hay diferencias en cuanto a aumento de CD4.

Estudio ACTG 364: 195 pacientes previamente tratados . 3 ramas. Cambian uno o dos nuevos nucleótidos más: Nelfinavir, Efavirenz o ambos. A las 16 semanas mejor resultado del grupo cuádruple con significación versus nelfinavir solo.

TOXICIDAD: Solo se conocen datos de tto durante 18 meses. Mas frecuente: -Alteraciones del SNC: vertigo, tínitus, pesadillas, problemas de concenetración, insomnio. Se ha reportado alucinaciones y cuadros psicóticos. Los síntomas en general revierten a las 2-3 seinanas. Ocurre en el 54% de los ptes y solo en el 3% son severos (tasa de discontinuación del 2,7%) Rash cutáneo maculopapuIar que se puede manejar con antihistamínicos y no requiere interrupción en el 28% de los pacientes y con discontinuación del tto en el 2%. Tiempo medio del rash 11 días. Anomalías de laboratorio; aumento de GPT en el 2-3%.

CONCLUSIONES: EFAVIRENZ es un fármaco eficaz en el tratamiento de la infección HIV-1 junto con análogos de nucleótidos y/o inhibidores de proteasa del HIV-1. No debe ser administrado en monoterpaia. Está contraindicado en embarazo. Su perfil farmacocinético hace más probable el cumplimiento de los pacientes . Está indicado ( siempre en combinación) como tratamiento de primera elección en pacientes naive con cargas virales intermedias y en tratamientos de rescate junto con IP así como tratamiento de segunda elección en pacientes que han presentado toxicidad con IP. No se conoce su toxicidad más allá de 18 meses.